20.01.2026 roku odbyło się czwarte posiedzenie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej, poświęcone ochronie zdrowia psychicznego oraz zapobieganiu samobójstwom wśród osób starszych. Na spotkaniu Danuta Sowińska przedstawiła badania diversityPL o prewencji suicydalnej seniorów z województwa pomorskiego oraz zaprezentowała wraz z innymi 6 kluczowych postulatów, opartych na badaniach, pracy terenowej i doświadczeniu instytucjonalnym:
Projekt postulatów Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej w zakresie ochrony zdrowia psychicznego i prewencji zachowań suicydalnych wśród osób powyżej 60 roku życia.
W obliczu narastającej izolacji społecznej, kryzysów żałobnych i niewystarczającej dostępności wczesnej pomocy psychologicznej, Zespół Parlamentarny ds. Prewencji Suicydalnej wskazuje na konieczność wdrożenia spójnych, systemowych i możliwych do natychmiastowej realizacji działań na poziomie lokalnym i krajowym.
Poniższe postulaty opierają się na wieloletnim doświadczeniu Rady Seniorów w Gdańsku, Klubów Seniorów, Uniwersytetów Trzeciego Wieku organizacji pozarządowych, w tym Fundacji DiversityPL, danych epidemiologicznych oraz rekomendacjach międzynarodowych.
Postulat 1 przedstawił Oskar Stabno.
Rozwój wolontariatu sąsiedzkiego jako elementu systemowej prewencji samotności i izolacji seniorów
Postuluje się rozwój lokalnych programów wolontariatu sąsiedzkiego, ukierunkowanych na regularny kontakt, wsparcie emocjonalne i monitoring dobrostanu psychicznego osób starszych, w szczególności samotnych i o ograniczonej mobilności. Wolontariat sąsiedzki powinien zostać włączony do lokalnych strategii polityki senioralnej, ochrony zdrowia psychicznego oraz programów osłonowych realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego we współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Postulat 2 przedstawiła Danuta Sowińska – Systemowe informowanie osób 50+ o lokalnych formach aktywności, wsparcia i profilaktyki zdrowia psychicznego
Rekomenduje się wprowadzenie standardu przekazywania osobom powyżej 50. roku życia rzetelnych i aktualnych informacji o lokalnych formach aktywności społecznej, edukacyjnej i zdrowotnej (kluby seniora, Uniwersytety Trzeciego Wieku, programy zdrowotne, punkty wsparcia). Informacje te mogą być dystrybuowane m.in. przy okazji korespondencji urzędowej (np. decyzji podatkowych), w formie neutralnych wkładek informacyjnych, bez naruszania przepisów o ochronie danych osobowych.
Postulat 3 przedstawiła dr Daria Biechowska – Wzmocnienie kompetencji lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w zakresie zdrowia psychicznego seniorów z wykorzystaniem programu mhGAP
Postuluje się systemowe wzmocnienie roli lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej w rozpoznawaniu depresji, zaburzeń lękowych i kryzysu suicydalnego u osób starszych poprzez wdrożenie szkoleń opartych na programie mhGAP (Mental Health Gap Action Programme) opracowanym przez World Health Organization. Program mhGAP stanowi uznane na poziomie międzynarodowym narzędzie integracji zdrowia psychicznego z podstawową opieką zdrowotną i umożliwia:
• wczesne wykrywanie zaburzeń psychicznych w POZ,
• prowadzenie podstawowych interwencji psychospołecznych,
• skuteczne kierowanie pacjentów do dalszej opieki specjalistycznej.
Zespół rekomenduje adaptację mhGAP do polskich warunków systemowych oraz jego wykorzystanie w ramach szkoleń, programów zdrowotnych JST i wytycznych dla POZ, bez konieczności zmian ustawowych.
Postulat 4 przedstawił Jacek Pawłowski – Utworzenie lokalnych punktów wczesnej interwencji kryzysowej dedykowanych seniorom
Rekomenduje się rozwój lokalnych punktów wczesnej interwencji kryzysowej dla seniorów, funkcjonujących w miejscach naturalnego kontaktu społecznego (domy kultury, kluby seniora, biblioteki, NGO). Punkty te powinny oferować krótkoterminowe wsparcie psychologiczne, konsultacje interwencyjne oraz szybkie ścieżki kierowania do dalszej pomocy medycznej i społecznej. Rozwiązanie to stanowi uzupełnienie systemu ochrony zdrowia i realnie obniża próg dostępu do pomocy.
Postulat 5 przedstawiła Danuta Sowińska – Systemowe programy wsparcia żałobnego dla seniorów jako element prewencji suicydalnej
Postuluje się wdrożenie lokalnych i regionalnych programów wsparcia żałobnego dla seniorów po stracie bliskiej osoby, ze szczególnym uwzględnieniem mężczyzn po 60. roku życia. Programy te powinny obejmować grupy wsparcia, konsultacje indywidualne oraz psychoedukację dotyczącą procesu żałoby. Żałoba powinna zostać uznana za istotny czynnik ryzyka zdrowia psychicznego, wymagający systemowej odpowiedzi.
Postulat 6 przedstawiła Danuta Sowińska – Podnoszenie kompetencji antydyskryminacyjnych i komunikacyjnych służb publicznych pracujących z seniorami
Rekomenduje się wprowadzenie cyklicznych szkoleń dla pracowników ochrony zdrowia, pomocy społecznej, administracji publicznej oraz instytucji senioralnych w zakresie:
• przeciwdziałania wiekizmowi,• komunikacji empatycznej,
• rozpoznawania sygnałów kryzysu psychicznego i suicydalnego.
Zmiana jakości kontaktu instytucjonalnego stanowi istotny czynnik ochronny i zwiększa gotowość seniorów do korzystania z pomocy.
Zespół Parlamentarny ds. Prewencji Suicydalnej wskazuje, że realizacja powyższych postulatów:
• jest możliwa w oparciu o obowiązujące przepisy prawa,
• nie wymaga zmian ustawowych,
• stanowi realną, niskokosztową i skuteczną odpowiedź na narastający kryzys zdrowia psychicznego osób starszych.
Postulaty te tworzą spójny model prewencji suicydalnej seniorów, oparty na wczesnej interwencji, integracji usług, wzmocnieniu kompetencji kadr oraz odbudowie lokalnych więzi społecznych.
Inspiracja do powstania zespołu
Inspiracją do powstania Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej była wizyta studyjna w Wilnie. W dniach 18–19 września 2023 r. Danuta Sowińska wraz z Haną Wierzbińską uczestniczyły w konferencji „Suicide and Addiction Among Young People: Challenges and Solutions”.
W ramach programu przewidziano również element dotyczący rozwiązań systemowych wdrażanych na Litwie, w tym funkcjonowania Seimo Savižudybių ir smurto prevencijos komisija (Komisji ds. Prewencji Samobójstw i Przemocy) – stałej komisji litewskiego parlamentu.
Podczas spotkania wskazywano, że praca komisji polega na inicjowaniu debaty publicznej, monitorowaniu działań instytucji oraz rekomendowaniu rozwiązań obejmujących zarówno obszar zdrowia psychicznego, jak i czynniki społeczne wpływające na ryzyko kryzysów (w tym bezpieczeństwo socjalne osób starszych). Wskazywano również, że polityka społeczna, w tym decyzje dotyczące waloryzacji i wzmacniania świadczeń dla osób starszych, bywa traktowana jako jeden z elementów ograniczających czynniki ryzyka kryzysów w tej grupie.
Iwona Karolewska 11 wrz 2024 napisała post na swoim FB: „Wczoraj był Światowy dzień zapobiegania samobójstwom.
Mówimy o tym i działamy!
Dziś wspólnie z Moniką Rosą, zakładamy Parlamentarny Zespół ds. prewencji suicydalnej, w którym bedziemy pracować m.in. nad:
– ochrona i wsparciem grup wysokiego ryzyka,
– zwiększeniem dostepności opieki psychologicznej,
– propozycjami programów edukacyjnych.
Danuta Sowińska, dziekuje za inspiracje!
Pierwsze spotkanie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej
19 grudnia 2024 roku odbyło się pierwsze spotkanie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej. To ważny i długo wyczekiwany krok w kierunku systemowego wzmacniania działań na rzecz przeciwdziałania kryzysom suicydalnym w Polsce.
Fundacja DiversityPL z ogromnym uznaniem dziękuje Iwona Karolewska za przyjęcie inicjatywy powołania Zespołu oraz objęcie funkcji jego przewodniczącej. To wyraz realnego zaangażowania w ochronę zdrowia psychicznego i życia – szczególnie osób należących do grup podwyższonego ryzyka. Wierzymy, że dzięki tej współpracy możliwe będzie wprowadzanie trwałych i potrzebnych zmian systemowych.
Serdeczne podziękowania kierujemy również do posłów i posłanek, którzy wzięli udział w inauguracyjnym spotkaniu Zespołu: Franek Starczewski, Grzegorz Napieralski, Agnieszka Kłopotek, Włodzisław Giziński oraz Aleksandra Kot. Ich obecność i otwartość na dialog są nieocenione w budowaniu odpowiedzialnej polityki prewencji suicydalnej.
Spotkanie miało wyraźnie merytoryczny charakter. Głosy eksperckie przedstawicieli Komenda Główna Policji, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Biuro Rzecznika Praw Dziecka oraz Polskie Towarzystwo Suicydologiczne dostarczyły solidnych danych, doświadczeń praktycznych i rekomendacji, które stanowią punkt wyjścia do dalszych prac Zespołu.
Dziękujemy również osobom eksperckim i społecznikom zaangażowanym w spotkanie: Jacek Pawłowski, Hana Lubert, Oskar Stabno, Natalia Jackiewicz, Agnieszka Lewandowska, Patrycja Ślosarczyk-Zenker, Małgorzata Żebrowska-Piotrak oraz Minerwa Wdzięczkowska – za ich wiedzę, doświadczenie i zaangażowanie.
Każda zgłoszona podczas spotkania propozycja została udokumentowana. Kolejnym etapem będzie ich analiza i wdrażanie konkretnych rozwiązań, opartych na dowodach naukowych, doświadczeniach praktyków i realnych potrzebach osób w kryzysie.
Jako Fundacja DiversityPL wierzymy, że tylko współpraca międzysektorowa – administracji publicznej, parlamentu, służb, organizacji pozarządowych i środowisk eksperckich – pozwoli skutecznie przeciwdziałać kryzysom suicydalnym i wzmacniać system ochrony zdrowia psychicznego w Polsce.
Drugie posiedzenie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej
19 lutego 2025 roku odbyło się drugie posiedzenie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej, któremu przewodniczy Iwona Karolewska. Spotkanie miało charakter roboczy i koncentrowało się na omówieniu Programu Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym, zaprezentowanego przez Halszka Witkowska oraz Tomasz Trzaska.
Podczas posiedzenia przedstawiono ogólne założenia Programu, a także szczegółowo omówiono kluczowe obszary jego wdrażania, w tym:
konieczność opracowania i implementacji standardów postępowania dla nauczycieli oraz specjalistów szkolnych,
wdrażanie standardów pracy dla pracowników socjalnych,
znaczenie międzyresortowej współpracy oraz koordynacji działań z organizacjami pozarządowymi.
W trakcie spotkania zaprezentowano również 10 punktów Programu Zapobiegania Zachowaniom Samobójczym, które mają stanowić podstawę dalszych prac legislacyjnych, systemowych i edukacyjnych.
W posiedzeniu udział wzięli przedstawiciele kluczowych instytucji publicznych i społecznych, w tym Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Fundacja GrowSPACE, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę, Policja, a także Fundacja DiversityPL.
Szczególnie ważnym głosem była również obecność Oskar Stabno – przedstawiciela młodzieży – podkreślająca konieczność uwzględniania perspektywy młodych osób w projektowaniu działań prewencyjnych.
Jako Fundacja DiversityPL postrzegamy to spotkanie jako kolejny istotny krok w kierunku budowania spójnego, opartego na standardach i współpracy międzysektorowej systemu prewencji suicydalnej w Polsce. Kontynuacja prac Zespołu oraz wdrażanie rekomendowanych rozwiązań mają realny potencjał przełożyć się na poprawę bezpieczeństwa psychicznego i ochronę życia osób w kryzysie.
Trzecie posiedzenie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej
Dziś w Sejm Rzeczypospolitej Polskiej odbyło się trzecie posiedzenie Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej, któremu przewodniczy Iwona Karolewska. Spotkanie poświęcone było aktualnym danym epidemiologicznym, roli mediów i nowych technologii oraz wyzwaniom związanym z bezpieczeństwem dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym.
Podczas posiedzenia Anna Baran przedstawiła najnowsze dane Główny Urząd Statystyczny, zgodnie z którymi w 2024 roku życie odebrało sobie 4 366 osób. Współczynnik samobójstw wśród mężczyzn pozostaje dramatycznie wysoki – jest sześciokrotnie wyższy niż wśród kobiet, a 86% wszystkich samobójstw dotyczy mężczyzn.
Choć w grupie dzieci w wieku 7–14 lat odnotowano spadek o 15%, to wśród nastolatków 15–19 lat widoczny jest wzrost o 5%. Spadki obserwuje się w grupach 20–24 lata (–18%), 25–44 lata (–6%) oraz 45–64 lata (–7%). Jednocześnie niepokojący jest wzrost liczby samobójstw wśród seniorów – o 7%.
Halszka Witkowska zwróciła uwagę na znaczenie efektu Wertera i efektu Papageno, podkreślając konieczność odpowiedzialnego informowania o samobójstwach w mediach oraz realny wpływ narracji medialnych na zachowania suicydalne.
Głos zabrała również Dorota Patera, która apelowała o weryfikowanie informacji dotyczących rzekomych internetowych „challenge’ów”, takich jak tzw. „48 godzin”, wskazując na skalę dezinformacji i jej potencjalnie szkodliwy wpływ na młode osoby.
Przedstawiciele Fundacja Życie Warte Jest Rozmowy zaprezentowali nowoczesne rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji (projekt One Life) oraz wyniki badań pokazujących wpływ cyberprzemocy i algorytmów mediów społecznościowych na kondycję psychiczną młodych osób. Z danych wynika, że 43% uczniów klas VII doświadcza przemocy w sieci, a dzieci po próbach samobójczych niemal zawsze były ofiarami przemocy rówieśniczej.
Anna Czarnowska zwróciła uwagę na alarmująco niski wiek rozpoczęcia korzystania z mediów społecznościowych – średnio między 7. a 14. rokiem życia, a w części przypadków już około 5. roku życia. Podkreśliła, że około 80% uczniów posiada konta mimo formalnego ograniczenia 13+, a platformy społecznościowe w praktyce nie weryfikują wieku użytkowników. Wskazała również na brak kontroli rodzicielskiej, łatwy dostęp dzieci do treści pornograficznych, samobójczych i anorektycznych oraz konsekwencje nocnego korzystania z telefonów – bezsenność, problemy z koncentracją i obniżoną samoocenę. Zjawisko to określiła mianem „syndromu niespokojnego palca”, apelując o skuteczną weryfikację wieku, edukację dorosłych oraz rozważenie podniesienia minimalnego wieku korzystania z mediów społecznościowych do 15 lat.
W dyskusji wielokrotnie podkreślano znaczenie współpracy międzyresortowej, edukacji emocjonalnej oraz systemowego wsparcia szkół i rodzin. Jednocześnie wskazywano, że w praktyce nadal brakuje realnej synergii działań – dominują inicjatywy równoległe, a nie skoordynowane. Tymczasem jednym z kluczowych celów powołania Zespołu Parlamentarnego ds. Prewencji Suicydalnej było właśnie budowanie trwałej sieci współpracy ponad podziałami.
Jako Fundacja DiversityPL stoimy na stanowisku, że tylko partnerstwo, wzajemne zaufanie i wspólna odpowiedzialność instytucji publicznych, organizacji społecznych, ekspertów oraz decydentów mogą skutecznie chronić zdrowie psychiczne i życie – szczególnie dzieci i młodzieży.
